بررسی و اولویت بندی تنش های ژئوپلیتیکی اثرگذار بر گسترش نفوذ ایران شیعی در کشورهای اسلامی پیرامونی

شهناز بازدار، دکتری جغرافیای سیاسی ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات،تهران،ایران

پذیرش 30/2/1396چاپ شده در :

مجله ی پژوهش های سیاسی جهان اسلام-سال ششم-شماره دوم-تابستان 95-صص171-155

چکیده

ایران، شیعی ترین کشور اسلامی است که به دلیل ماهیت مذهبی حکومت خود، تمایل به گسترش نفوذ و ترویج شعائر شیعی در سرزمین های دیگر بویژه کشورهای همجوار اسلامی دارد). اما فضای سرزمینی ایران، فراخور جغرافیا و تاریخ پیچیده و متشنج، دربردارنده ی مسائل گوناگون ژئوپلیتیکی است که می تواند در روابط ایران با کشورهای پیرامونی، تأثیرگذار باشد و مانعی برای گسترش نفوذ ایران در این کشورها شود. بررسی و مطالعه ی دقیق این عوامل، یکی از ضروریات جهت مناسبات پایدار و سازنده با همسایگان اسلامی است. در این راستا، تحقیق حاضر با اتخاذ یک رویکرد علمی در استفاده از دیدگاههای نظری در زمینه ی عوامل تنش بین کشورها به بررسی عوامل ژئوپلیتیکی تنش اثر گذار در روابط ایران و کشورهای اسلامی پیرامونی پرداخته که بصورت ترکیبی، یعنی توصیفی – تحلیلی و پیمایشی و با بهره گیری از مطالعات کتابخانه ای و میدانی از طریق پرسشنامه و تکنیک MCDM  (از نوع   ( AHPدر صدد پاسخگویی به این سؤال است که، مهمترین عوامل ژئوپلیتیکی تنش آفرین و اثرگذار در گسترش نفوذ ایران در کشورهای اسلامی پیرامونی بر حسب اولویت کدامند؟

در نتایج حاصل از پژوهش حاضر، مجموعاً 11 عامل تنش زا شناسایی شده و در اولویت بندی آنها در زمینه ی ایجاد تنش نیز، عامل A8'(تعارضات ایدئولوژیک)' به عنوان مهمترین عامل تنش آفرین بین ایران و کشورهای اسلامی پیرامونی در اولویت اول قرار گرفت.

واژگان کلیدی: تنش، ایران شیعی، کشورهای اسلامی پیرامونی، MCDM